U bent in de wondere wereld van de Siberische Kat en
de point variant de Neva Masquerade
 
 

 

 

 

Home
Genetica
Kleurengenetica
Pigmentatie
Vachtkleuren
Vachtpatronen
Kleurmodellen

De basis theorie
Het geslacht
Overzicht
      kleurengenen
Tabby
Rood en tortie
Verdunning
Silver en golden
Wit en witte
      vlekken
Analysen van
      geno/feno typen
 

Rood en Tortie
 

 

De kleur rood wordt veroorzaakt door het gen O (orange). Rode -maar ook crème- Cattery Norsymain Gorysha vom Dolhembaumkleuring wordt door phaeomelaninen gevormd. Het dominante O-gen bevindt zich op een andere locus dan de ‘bruinallelen’ (de genen voor zwart, chocolate en cinnamon, die verantwoordelijk zijn voor de vorm van de eumelaninen ), en daarom is O geen allele van B,b,bl. De locus waar het Orange gen regelt oorspronkelijk de eumelanineproductie. Dit komt omdat de dominante allele O een mutant is van het recessieve o, wat simpel gezegd zorgt voor 'niet rood'. Alle zwarte, chocolate en cinnamon katten (dus zowel effen, als tabby) zijn in het bezit van dit recessieve gen, wat zorgt voor normale hoeveelheid eumelaninen in de vacht. Bij rode katten is echter alleen de mutant van o -namelijk O- aanwezig, waardoor de melanocyten niet meer instaat zijn om eumelaninen te produceren, en en enkel alleen nog maar phaeomelaninen kunnen maken. Het resultaat is een volledig  rode of crème kleurige kat. We kunnen dus concluderen dat het gen O epistatisch werkt over de bruinallelen B, b en bl  , aangezien de melanocyten (pigmentcellen) simpel weg geen eumelaninen meer kunnen produceren waar het O gen actief is. Dit gen elimineert dus alle eumelaninen uit de haren. De bruinallelen -die verantwoordelijk zijn voor de vorm van de eumelaninekorrels- kunnen dus ook niet meer tot uiting komen.

 

De locus van de allelen O en o bevindt zich op het X-chromosoom, wat dus wil zeggen dat de kleur rood geslachtsgebonden is. We weten dat een poes in het bezit is van twee X-chromosomen, en een kater slechts van één X-chromosoom. Hij heeft namelijk op de plaats waar een poes een tweede X-chromosoom heeft, een Y-chromosoom, wat hem tot kater maakt. Hieruit blijkt dat een poes twee allelen heeft op deze plaats, en een kater maar één. Het desbetreffende gen moet bij een kater dus altijd in het fenotype terug te vinden zijn. Zo heeft een zwarte (of chocolate/cinnamon) kater altijd XoY, en een rode kater altijd XOY, hier is geen twijfel over aangezien er geen sprake kan zijn van dragerschap. Een poes heeft twee X-chromosomen, dus moeten er ook twee allelen aanwezig zijn. Een zwarte (chocolate/cinnamon) -dus met eumelanine gekleurde- poes moet dus twee keer het recessieve o gen hebben, wat blijkt uit het genotype XoXo. Een rode poes -volledig gekleurd met phaeomelaninen- moet echter op elk X-chromosoom een O-gen hebben, en heeft dus genotype XOXO. Het Orange gen wordt wel met een hoofdletter geschreven, maar in feite is er geen sprake van een echt dominant gen. Black tortie poes Irisa Cattery AfanasiWanneer een poes namelijk de genetische formule XOXo heeft, resulteert dat in een fenotypisch tortie poes; een poes waarbij zowel eumelaninen als phaeomelaninen aanwezig zijn. Je zou nu kunnen denken dat deze twee genen gaan mengen, en er sprake is van een incomplete dominantie, oftewel een intermediaire overerving. Maar er vindt zich een heel ander proces plaats, waardoor het genotype XOXo zordt voor een fenotypische tortie.

Er wordt namelijk verondersteld dat er slechts één X-chromosoom van een poes actief is, en de andere is uitgeschakeld. Dit gebeurd om het genetische evenwicht te herstellen, aangezien een kater maar één X-chromosoom heeft. Het proces van uitschakeling en activiteit verschilt steeds per pigmentcel (melanocyt). Zo is in de ene cel het XO- chromosoom actief, en het Xo-chromosoom uitgeschakeld, en in de andere cel omgekeerd. Een cel waarin het O- gen actief is kan alleen phaeomelaninen produceren, en een cel waarin Xo actief is eumelaninen. Omdat dit fenomeen steeds berust op toeval, is het tortie patroon uiterst variabel en volkomen willekeurig. Polygenen hebben hier nauwelijks invloed op, waardoor selectie op het juiste tortie patroon eigenlijk zinloos werk is. De uitschakeling van één van de twee X-chromosomen begint al in embryonale fase. Een paar dagen na de bevruchting is het kitten nog niet meer dan een hoopje cellen. Wanneer het aantal cellen nog zeer gering is treedt dit proces in werking, en wordt er steeds één X-chromosoom geactiveerd en één uitgeschakeld. Dit blijft door gaan naarmate het kitten groeit, en het aantal cellen toeneemt. De chromosomen (o.a. in de melanocyten) blijven altijd zo staan, dus het tortie patroon kan dus niet meer veranderen. Deze activiteit van de X-chromosomen kan bij een kater gewoonlijk niet worden waargenomen, aangezien zij maar één -altijd actief- X-chromosoom hebben. Maar er zijn uitzonderingen; er kan namelijk tijdens de celdeling van de geslachtscellen wel eens wat fout gaan, waardoor de eicel van de poes twee X-chromosomen bevatten. Wordt deze eicel bevrucht door een zaadcel met een Y-chromosoom, dan ontstaat een kater de genetische formule XXY. Omdat hier weer twee X-chromosomen in het spel zijn, wordt er weer eentje uitgeschakeld, waardoor (als het toevallig een XOXoY kater is) een tortie kater kan ontstaan. Deze XXY-katers zijn meestal steriel.

Omdat rood en tortie geslachtsgebonden is verloopt de 'uitkomst' van de geboren kittens net ietsje anders dan normaal. De combinatie rode kater ( BB XOY) met een zwarte poes (BB XoXo) resulteert in zwarte katertjes en tortie poesjes. Daarentegen een zwarte kater (BB XoY) met een rode poes (BB XOXO) resulteert in rode katertjes en eveneens tortie poesjes omdat de poes per definitie XO door geeft. De katertjes krijgen altijd het X-chromosoom van de moeder en de Y van de vader. Vandaar dat een rode poes altijd rode katertjes voort brengt. Rode poezen komen veel minder frequent voor dan rode katers, omdat het gen O bij rode poezen van beide ouders moet komen, terwijl dit bij een kater niet het geval is. Om rode vrouwelijke kittens te krijgen, moet men een rode kater (XOY) met een rode (XOXO) of tortie (XOXo) poes kruisen. Effen rood is moeilijk te fokken omdat het non-agouti gen weinig invloed heeft op het gen O. Vandaar dat een een effen (dus aa) tortie met grote rode aftekeningen (dit gaat meestal gepaard met witte vlekken) vaak op het zwarte/chocolate/cinnamon (eumelaninen) gedeelte geen tabby tekening vertoond, en op de rode gedeelten wel. Echter bij een tortie tabby (A- XOXo) zijn er op beide gedeelten -zowel het eumelanine als het phaeomelanine gedeelte- tabby aftekeningen (dus agouti ticking) te zien. De tint van de rode kleuring wordt poligenetisch bepaald door onder andere de bekende 'rufus polygenen'.

 

Nog even een overzicht van de genotypen:

 

effen rood (vertoond nog steeds tabby tekening): aa B- XOXO/ XOY  of aa b- XOXO/XOY of aa blbl XOXO/XOY

zwart tortie : aa B- XOXo

chocolate tortie: aa b- XOXo

cinnmon tortie aa blbl XOXo

effen zwart/chocolate/cinnamon: aa B- XoXo/ XoY  of aa b- XoXo/XoY of aa blbl XoXo/XoY

Tortie tabby (kan zowel ticked,spotted, mackerel als blotced zijn): A- B- XOXo  of A b- XOXo  of A- blbl XOXo

 

Bekijk de mogelijkheden in kruisingsschema's

 

Theorie en genetica door Mirjam van Dalum

 

 

 

 

Copyright 2012 © Siberische Kat Info. All Rights Reserved. Disclaimer