U bent in de wondere wereld van de Siberische Kat en
de point variant de Neva Masquerade
 
 

 

 

 

Home
Genetica
Kleurengenetica
Pigmentatie
Vachtkleuren
Vachtpatronen
Kleurmodellen

De basis theorie
Het geslacht
Overzicht
      kleurengenen
Tabby
Rood en tortie
Verdunning
Silver en golden
Wit en witte
      vlekken
Analysen van
      geno/feno typen
 

Tabby
 

 

 AgAgouti en tabbies  

Het dominante agouti gen A zorgt simpel gezegd voor tabby tekening. Wanneer dit gen aanwezig is heeft de kat dus een tabby patroon, en is hij dus niet effen. Het genotype van een tabby is dus altijd AA of Aa. De A van agouti wil niets anders zeggen dan wildkleur, wat in houdt dat er bandjes in de haren (ticking) te vinden zijn. Door de agouti bandjes krijgt de vacht een gespikkeld uiterlijk. Deze 'gespikkelde' wildkleur is veelal bij wilde dieren (o.a. konijnen, hazen en muizen) te zien omdat het dier zo lijkt op te gaan in zijn omgeving. Echter, wanneer we naar tabby katten kijken (met name naar de blotched, mackerel en spotted katten), zien we dat de agouti gedeelten slechts op een bepaald aantal plaatsen te zien is. Dat komt doordat de strepen als het ware over het agouti ondergrondje heen geprojecteerd zijn. Het patroon dus in twee groepen te verdelen is; de agouti ondergrond ,veroorzaakt door het A-gen, en de daaroverheen geprojecteerde tabby-aftekeningen, die door afzonderlijke tabby-genen worden veroorzaakt. Veel wilde katten vertonen strepen over hun agouti vacht heen, aangezien ze zo beter  aangepast zijn aan hun omgeving. De oorspronkelijke kleur van onze huiskat was dan ook zwart tabby mackerel.

Het agouti gen brengt in elke haar afwisselend bandjes van eumelanine pigment (zwart) en kleine hoeveelheden phaeomelanine pigment (geel/oranje) aan. Hierdoor ontstaat de ‘gespikkelde’ wildkleur, ofwel de agouti tekening. Een agouti kat heeft dus zowel eumelaninen als phaeomelaninen in de vacht. Hoe die bandjes in het haar komen werkt als volgt: wanneer de haar vanuit het haarzakje groeit, gaan de melanocyten (pigmentcellen) eumelaninen produceren. Als de haar een stukje gegroeid is, treedt het agouti gen in werking; de aanmaak van eumelaninen wordt afgeremd en er komt een kleine hoeveelheid phaeomelaninen voor in de plaats. Hierdoor ontstaat dus een lichtere band in de haar. Wanneer het haartje weer verder groeit, neemt de werking van A weer af en daardoor neemt de aanmaak van eumelaninen weer toe. Het ontstaan van een donkere, eumelanine band is hiervan het gevolg. Even later treedt het gen A weer in werking, en ontstaat er weer een lichtere band en zo gaat dat een paar keer door, tot de haar zijn volle lengte heeft bereikt. Simpel gezegd zorgt het agouti gen dus voor het remmen van de pigmentproductie op de plaatsen waar zich een lichte band bevindt .  

De tabby genen zijn verantwoordelijk voor de aftekeningen die over de agouti ondergrond -veroorzaakt door het agouti gen- heen zijn geprojecteerd. Zij remmen het agouti gen op bepaalde plaatsen af, waardoor deze op de betreffende plaatsen geen lichte banden in de haren meer kan aanbrengen. Het resultaat dat de haren op deze plaatsen volledig egaal gekleurd zijn (zonder agouti banden), en dus een stuk donkerder zijn, wat de aftekening veroorzaakt. De plaats waar het agouti gen geremd wordt is afhankelijk van de aanwezige tabby genen. Vroeger dacht men dat de genen voor tabby op n locus lagen, met als allelen van elkaar: Tvoor ticked, T voor mackerel en tb voor blotched. (dit op volgorde van dominantie). Een tabby spotted kat was volgens deze theorie A- Ttb, en had dus geen apart allel. Fokresultaten wezen echter uit dat tabby op minstens twee, of zelfs drie loci is opgeslagen.

Volgens de huidige theorie wat betreft tabby zijn de genen op de volgende loci, met de volgende allelen opgeslagen:

*   Ta voor tabby ticked versus ta voor niet-tabby ticked (onderdrukt gen A vrijwel nergens, vandaar dat een tabby ticked kat vrijwel een egale agouti vacht heeft, en nergens donkere strepen vertoond.)

*   Sp voor spotted versus sp voor niet spotted

*   Mc voor mackerel versus mc voor blotched.

 

Hierbij is Ticked tabby het dominantst, daarna Spotted, daarna Mackerel en als laatste blotched. Men kan zeggen dat ticked tabby epistatisch werkt over allen andere tabby allelen. Wanneer het dominante gen Sp aanwezig is (en de kat homozygoot is voor het recessieve tata) wordt zowel Mackerel tabby als blotched tabby onderbroken tot vlekken. Het gen Sp is dus een modificerend gen. Wat dus automatisch betekend dat de ‘eigenschap’ spotted epistatisch is voor Mackerel en blotched. Soms is nog te zien welk patroon (mackerel of blotched) het spotted gen onderbreekt. Bij blotched tabby kunnen de vlekjes namelijk nog een beetje de vorm hebben van het bekende vlinderpatroon op de flank.

Van een blotched tabby, met genotype A- tata mcmc spsp,  kunnen we altijd zeggen dat deze fokzuiver is voor alle tabby allelen.  Wanneer er op n van deze drie loci de dominante allele aanwezig is krijgt de kat een ander tabby patroon. Een voorbeeld: A- mcmc Sp- resulteert in een spotted. Dit zelfde geldt ook voor A- tata Mc- Sp-. Een tabby mackerel ontstaat bij het genotype A-  tata Mc- spsp, waarbij het patroon onderbrekende spotted gen, evenals bij een blotched afwezig is. Mackerel tabby's zijn vaak moeilijk te fokken aangezien het patroon zich (ondanks de afwezigheid van Sp) vaak te midden houdt tussen gestreept en gevlekt. Mackerel is dan ook poligenetisch bepaald, en goede verticale, ononderbroken strepen kunnen verkregen worden door selectief fokken. Het zelfde geldt voor genetisch gestreept, maar fenotypisch spotted. Het is namelijk mogelijk om door middel van selectie op het Mc gen een spotted patroon te verkrijgen, zonder dat het dominante spotted gen aanwezig is. Bij een tabby ticked kat hoeft er slechts n dominante allele voor ticked aanwezig te zien, en de kat is al fenotypisch ticked tabby. Een tabby ticked kan dus zowel A- Ta- mcmc spsp zijn, maar k A- Ta- McMc SpSp als genotype hebben. Ook al is de kat homozygoot voor de dominante spotted- en mackerel allelen, en heterozygoot voor ticked (Tata)  dan is de kat toch fenotypisch tabby ticked.

De warm gekleurde agouti ondergrond is poligenetisch bepaald en kan evenals een goed gestreept patroon verkregen worden door selectief fokken. Bij Abessijnen is dit heel goed te zien. De groepen polygenen die verantwoordelijk zijn voor de warme kleur van de agouti banden zijn de zogeheten 'rufus polygenen'. Deze polygenen veroorzaken niet alleen de roodachtige agouti ondergrond van een tabby, maar zijn ook de oorzaak van diep rode katten en katten met een warme tint (b.v. een warme, roodachtige chocolate). 

Nog even de genotypen op een rijtje 

Tabby Ticked: A- Ta- ???  (hiervoor moet daar de voorouders/nageslacht worden gekeken)

Tabby Spotted:A- tata Mc-/ mcmc Sp- (of door selectief fokken zelfs : A- tata  Mc- spsp)

Tabby Mackerel :A- tata  Mc- spsp

Tabby Blotched: A- tata mcmc spsp

 

Bekijk de mogelijkheden in kruisingsschema's

 

Theorie en genetica door Mirjam van Dalum

 

 

 

 

Copyright 2012 Siberische Kat Info. All Rights Reserved. Disclaimer